ورق آلیاژی A516 چیست و چه انواعی دارد؟

ورق آلیاژی A516 یکی از انواع ورق‌های فولادی ترکیبی است که از کنار هم قراردادن عناصر شیمیایی گوناگونی مانند منگنز، کروم، نیکل و کربن تولید شده است؛ این ورق باتوجه‌به ویژگی‌های مکانیکی، ترمودینامیکی و فیزیکی خود، در موقعیت‌های گوناگونی به کار گرفته می‌شود و کاربردهای مختص به خود را دارد. ما در این مقاله، تلاش می‌کنیم تا پاسخی مختصر اما کامل برای پرسش “ورق آلیاژی A516 چیست” به دست دهیم و پس از آن، به سراغ بررسی کاربردها، مزیت‌ها و انواع این محصول برویم.

ورق آلیاژی A516 چیست؟

ورق A516 یک نوع ورق فولادی است که علاوه بر عناصر شیمیایی رایج در ورق‌های فولادی، ترکیبات دیگری را هم در آلیاژ خود جای داده است. خالی‌ازلطف نیست اگر بدانید که ورق‌های آلیاژی به آن دسته از ورق‌های فلزی گفته می‌شود که برای ارتقای خواص مکانیکی با عناصر شیمیایی گوناگونی ترکیب شده‌اند؛ این عناصر شیمیایی، موجب افزایش مقاومت این ورق‌ها در مقابل عوامل خورنده، ارتقای دامنهٔ جوش‌پذیری آن‌ها و افزایش استحکام فیزیکی ورق‌های فولادی می‌شود.

ورق A516 یکی از این ورق‌های فولادی است که با ترکیب عناصر شیمیایی گوناگونی تولید شده است؛ نام‌گذاری و ترکیب شیمیایی این ورق، مطابق با استاندارد ATSM کشور آمریکا است و با نام PVQ516 نیز شناخته می‌شود. این ورق در واقع یک نوع ورق تولیدشده در نورد گرم است که خواص ورق‌های نورد گرم را هم با خود همراه کرده است.

ترکیبات شیمیایی ورق آلیاژی A516 چیست؟

ورق‌های فولادی باتوجه‌به اینکه از چه تعداد عنصر شیمیایی تولید شده‌اند و این عنصرها چند درصد از کل آلیاژ را تشکیل می‌دهند، به دو مدل آلیاژ و کم‌آلیاژ تقسیم می‌شوند؛ محصولی که ما در حال بررسی آن هستیم، از جمله ورق‌های پرآلیاژ فولادی به‌حساب می‌آید و نکته اینجاست که هرکدام از این آلیاژها دقیقاً برای پیش‌بردن هدف خاصی به کار گرفته شده‌اند؛ در ادامه، ترکیبات مهم این آلیاژ را معرفی می‌کنیم و پس از آن، علت به‌کارگیری این ترکیبات را بیان می‌نماییم.

نکته‌ای که در این بخش باید مدنظر قرار دهید، این مسئله است که آلیاژ A516 به چهار گرید کلی تقسیم می‌شود؛ این چهار گرید، در میزان استفاده از این ترکیبات مقداری با یکدیگر متفاوت هستند. در این بخش، صرفاً عناصر کلی تشکیل‌دهندهٔ این گریدها را بررسی می‌کنیم و در بخش‌های بعدی، جزئیات هرکدام را بیان خواهیم کرد.

  • کربن:

کربن ارتباط مستقیمی با میزان سختی ورق آلیاژی A516 دارد؛ هرچقدر که درصد بیشتری از این عنصر در آلیاژهای فولادی به کار برود، سختی آن‌ها بیشتر خواهد شد. البته این نکته را هم نباید فراموش کنیم که کربن از طرف افزایش‌دهندهٔ سختی است اما از طرف دیگر، موجب شکننده‌شدن و طردشدن ورق‌های فولادی می‌شود.

  • منگنز:

منگنز باعث می‌شود که سرعت خنک شدن قطعات تولیدشده با این ترکیب، کاهش پیدا کند. علاوه بر این، این عنصر شیمیایی افزایش تنش تسلیم و سختی‌پذیری آلیاژ A516 می‌شود. گفتنی است که عنصر منگنز موجب بهبود خصوصیات جوش‌پذیر و فرم دهی فولاد نیز می‌شود و تأثیرات چشم‌گیری هم در جلوگیری از ترکیب آهن با عنصر گوگرد دارد.

  • کروم:

کروم به شکل اختصاصی برای افزایش مقاومت ورق آلیاژی A516 در برابر عوامل خورنده و آسیب‌های محیطی می‌شود. توجه داشته باشید که این عنصر شیمیایی، موجب بروز رفتار مغناطیسی در فلزات نیز می‌شود و به همین دلیل، در اندازه‌های معین و محدودی استفاده می‌شود.

  • مولیبدن:

مولیبدن یکی از انواع عناصر فلزی است که قیمتی بسیار بیشتر از سایر عناصر این لیست دارد؛ به سبب همین مسئله استفاده زیاد از این عنصر، قیمت ورق A516 را به شکل چشمگیری افزایش می‌دهد. گفتنی است که مولیبدن برای افزایش ویژگی‌های مکانیکی آلیاژ به آن افزوده می‌شود.

  • نیکل:

نیکل مانند مولیبدن عنصری گران‌قیمت است و علاوه بر بهبود خواص مکانیکی، مزیت‌هایی شبیه به منگنز دارد؛ همین مسئله باعث می‌شود که در برخی موارد، به‌جای این عنصر از منگنز استفاده کنند تا قیمت پایانی محصول کاهش پیدا کند.

کاربردهای ورق آلیاژی A516 چیست؟

هرچند که در بخشی بعدی به معرفی کاربردهای هرکدام از چهار گرید آلیاژی A516 خواهیم پرداخت، در این قسمت تلاش می‌کنیم تا برخی از برجسته‌ترین و عمومی‌ترین کاربردهای این ورق‌ها را بررسی و معرفی کنیم.

لازم به ذکر است که این ورق‌ها باتوجه‌به عناصر تشکیل‌دهنده و خواص مکانیکی و ترمودینامیک منحصربه‌فرد، در پروژه‌های زیرسازی، ساختمان و صنعتی خاصی به کار گرفته می‌شوند؛ مواردی که در ادامه بیان می‌کنیم، بخشی از این کاربردها هستند.

  • تولید انواع مخازن نگهداری و انتقال گاز؛
  • در ساخت تجهیزات و سیستم‌های مرتبط با انرژی؛
  • ساخت انواع اتصالات و مبدل‌های انرژی و حرارتی زیر فشار؛
  • در ساخت انواع مخزن‌های انتقال و نگهداری به شکل کروی.

ورق آلیاژی A516 در چه ابعادی تولید می‌شود؟

ورق A516 به دو شکل کلی شیت فُرم (برش‌خورده) و رول فُرم (کلاف‌های ورق) به بازار عرضه می‌شود؛ در مدل‌های شیت فرم، طول، عرض و ضخامت ورق از طرف تولیدکننده مشخص می‌شوند و در مدل‌های رول فرم، معمولاً ضخامت و عرض این ورق‌ها مدنظر هستند.

گفتنی است که سه گرید GR60، GR65 و GR70 معمولا تا ضخامت ۲۰۵ میلی‌متر و گرید GR50 تا ضخامت ۳۰۵ میلی‌متر تولید می‌شود؛ علاوه بر این، طول و عرض این ورق‌ها، بنا به تشخیص و توانایی تولیدکننده، در اندازه‌های گوناگونی ساخته می‌شود.

ورق آلیاژی A516 به چه انواعی تقسیم می‌شود؟

در بخش قبلی تلاش کردیم تا عناصر اصلی تشکیل‌دهندهٔ آلیاژ A516 را از نظر بگذرانیم. جالب است بدانید باتوجه‌به اینکه این عناصر با چه کمیتی در این آلیاژ به کار رفته باشند، این آلیاژ به چهار زیرگروه اصلی تقسیم می‌شود. هرکدام از گریدهای چهارگانهٔ ورق A516، ویژگی‌های مخصوص به خود را دارند و در بخش خاصی از صنعت به کار گرفته می‌شوند؛ به همین دلیل، لازم است که به شکل دقیق ترکیبات هرکدام را بررسی کنیم تا در صورت لزوم، بتوانیم موردنیاز را به شکل دقیق انتخاب کنیم.

در ادامه علاوه بر معرفی هرکدام از گریدهای آلیاژی A516، خواص مکانیکی و کاربردهای این رده‌ها را هم معرفی می‌کنیم.

ورق A516 GR55

آلیاژ A516 GR55 از عناصر شیمیایی زیر ترکیب شده است:

  • گوگرد حداکثر تا ۰.۰۳۵ درصد؛
  • فسفر حداکثر تا ۰.۰۳۵ درصد؛
  • سیلیسیم از ۰.۱۳ تا ۰.۴۵ درصد؛
  • کربن کمتر از ۱ درصد.

این چهار آلیاژ اصلی‌ترین عناصر تشکیل‌دهندهٔ گرید ۵۵ هستند. جالب اینجاست که این در میزان گوگرد، فسفر و سیلیسیم با سایر گریدهای سری A516 برابر است و صرفا میزان کربن این آلیاژها هستند که تعیین‌کننده و تمایزدهنده‌ی این گریدهای چهارگانه هستند.

گرید A516 GR55 دارای ویژگی‌های مکانیکی زیر است:

  • مقاومت کششی بین ۳۸۰ تا ۵۱۵ مگاپاسکال
  • مقاومت تسلیمی ۲۰۵ مگاپاسکال (حداقل)

گفتنی است که ضخامت این ورق‌ها معمولاً بین ۶ تا ۳۰۰ میلی‌متر متغیر است، عرض آن‌ها عموماً در ۱۵۰۰ تا ۴۰۰۰ میلی‌متر و طول آن‌ها نیز از ۳۰۰۰ تا ۱۵۰۰۰ میلی‌متر قابل‌تغییر است.

ورق‌های تولیدشده در گرید A516GR55 معمولا برای تولید انواع مخازن نگه‌دارنده و انتقال‌دهنده زیر فشار زیاد تولید می‌شوند.

ورق A516 GR60

ورق‌های این گرید معمولاً با ترکیب‌های شیمیایی زیر تولید و عرضه می‌شوند:

  • گوگرد حداکثر تا ۰.۰۳۵ درصد؛
  • فسفر حداکثر تا ۰.۰۳۵ درصد؛
  • سیلیسیم از ۰.۱۳ تا ۰.۴۵ درصد؛
  • کربن بین ۰.۸۵ تا ۱.۲۰ درصد.

این ورق دارای ویژگی‌های مکانیکی زیر است:

  • مقاومت کششی بین ۴۱۴ تا ۵۵۰ مگاپاسکال
  • نقطهٔ تسلیم ۲۲۰ مگاپاسکال (حداقل)

این ورق‌ها معمولاً برای مصارفی مانند ساخت انواع شیرآلات فولادی مقاوم، تولید انواع دیگ‌های حرارتی صنعتی و کلان و مخازن و کندانسورها به کار گرفته می‌شوند. گفتنی است که این گرید از سری A516، شباهت‌های زیادی با گرید ۵۵ دارد اما برخی تفاوت‌ها در میزان مس، مولیبدن، تیتانیوم، نیوبیوم و کروم، موجب تفاوت این دو ردهٔ آلیاژی می‌شود.

ورق A516 GR65

ورق‌های تولیدشده با این آلیاژ، دارای عناصر شیمیایی زیر هستند:

  • گوگرد حداکثر تا ۰.۰۳۵ درصد؛
  • فسفر حداکثر تا ۰.۰۳۵ درصد؛
  • سیلیسیم از ۰.۱۳ تا ۰.۴۵ درصد؛
  • کربن موجود در این آلیاژ متناسب با ضخامت آن، متغیر است اما به‌طورکلی، متغیری بین ۰.۶ تا ۰.۹ درصد است.

ویژگی‌های مکانیکی ورق‌های آلیاژی گرید A516 GR65 به شرح زیر هستند:

  • مقاومت کششی بین ۴۵۰ تا ۵۸۶ مگاپاسکال
  • نقطهٔ تسلیم ۲۶۲ مگاپاسکال (حداقل)

این دسته از ورق‌های فولادی، بازهٔ کاربرد متنوعی در مقایسه با گریدهای دیگر دارند؛ نیروگاه‌های تولید الکتریسیته، صنایع وابسته به پتروشیمی، صنایع تولید محصولات دارویی و لوازم آرایشی بهداشتی و شرکت‌های فرآوری گاز، برجسته‌ترین موقعیت‌ها برای استفاده از ورق‌های آلیاژی A516 GR65 هستند.

ورق A516 GR70

این ورق آلیاژی با عنوان ورق آتش‌خوار نیز نامیده می‌شود؛ ترکیبات شیمیایی گرید A516 GR70 به شکل دقیق، شامل موارد زیر می‌شود:

  • گوگرد حداکثر تا ۰.۰۳۵ درصد؛
  • فسفر حداکثر تا ۰.۰۳۵ درصد؛
  • سیلیسیم از ۰.۱۳ تا ۰.۴۵ درصد؛
  • کربن کمتر از یک درصد.

خواص مکانیکی ورق آلیاژی A516 گرید ۷۰، به شرح زیر است:

  • مقاومت کششی بین ۴۸۲ تا ۶۲۰ مگاپاسکال
  • نقطهٔ تسلیم ۲۶۰ مگاپاسکال (حداقل)

ورق‌های فولادی تولیدشده با این گرید آلیاژی، در پروژه‌های ساخت پل‌های فلزی، سازه‌های فولادی، تولید انواع قطعات اتومبیل‌های سواری و سنگین، کانتینرها و دکل‌های برقی به کار گرفته می‌شوند. لازم به ذکر است که این موارد، تنها بخشی از کاربردهای ورق A516 گرید ۷۰ هستند.

سخن پایانی

ورق آلیاژی A516 یک نوع ورق فولادی است که از عناصر شیمیایی‌ای مانند منگنز، فسفر، کروم، کربن و نیکل تشکیل شده است. این ورق فولادی در چهار گرید آلیاژی ۵۵، ۶۰، ۶۵ و ۷۰ تولید می‌شود و هرکدام از این گریدها علاوه بر خواص مکانیکی، فیزیکی و ترمودینامیک متفاوت، دارای یک خصوصیت مشترک هستند و آن، مقاومت در برابر حرارت‌های زیاد است.

حالا که به بخش پایانی این مقاله رسیده‌ایم، خالی‌ازلطف نیست اگر یکی از برجسته‌ترین واردکنندگان و عرضه‌کنندگان ورق‌های فولادی را به شما معرفی کنیم. مجموعهٔ معتبر و باتجربهٔ فولادسل، یکی از فروشگاه‌های مطمئن محصولات فولادی به‌حساب می‌آید که به شکل تخصصی به واردات و فروش ورق‌های آلیاژی نیز می‌پردازد. برای بررسی آخرین قیمت‌ها و سبد فروشگاهی این مجموعه، بر روی لینک “قیمت ورق آلیاژی” ضربه بزنید.

کلیدواژه : ورق آلیاژی